Boże Narodzenie – między mitem a Tajemnicą

Co roku, gdy zbliżają się święta, powraca to samo pytanie – czasem wypowiadane półżartem, czasem z przekonaniem:

„Czy Boże Narodzenie nie jest przypadkiem pogańskim świętem w chrześcijańskim przebraniu?”

Choinka, prezenty, data 25 grudnia – wszystko to bywa dziś przedstawiane jako dowód na rzekome „zapożyczenia” z dawnych kultów. Brzmi to atrakcyjnie, bo proste odpowiedzi dobrze się sprzedają. Problem w tym, że historia – ta prawdziwa, oparta na źródłach – rzadko bywa prosta.

A jeszcze rzadziej jest banalna.

Data, która prowadzi do tajemnicy

Dla pierwszych chrześcijan kluczowe nie było pytanie o Słońce, ale o Wcielenie. Tradycja bardzo wcześnie połączyła poczęcie Jezusa ze zwiastowaniem Maryi, które datowano na 25 marca. Dziewięć miesięcy później przypada 25 grudnia. To nie sprytna strategia kulturowa, lecz teologiczna logika: ten sam dzień, w którym Słowo stało się ciałem w łonie Maryi, prowadzi do dnia Jego narodzin.

To my, ludzie XXI wieku, często patrzymy na kalendarz jak na pole ideologicznej walki. Dla pierwszych chrześcijan był on przestrzenią sensu.

Symbole, które mówią więcej, niż myślimy

Choinka nie jest tylko „ładnym dodatkiem”. Drzewo – wiecznie zielone – od początku było znakiem życia, które nie przemija. W chrześcijańskim odczytaniu prowadzi ono do drzewa życia i do obietnicy zbawienia. Gwiazda na jej szczycie nie jest ozdobą z astrologii, lecz znakiem drogi – tej samej, którą przebyli mędrcy, szukając Prawdy.

Prezenty? One również nie zaczynają się w galerii handlowej. Są echem darów złożonych Dziecku w Betlejem i przypomnieniem, że wiara zawsze rodzi się z daru, a nie z posiadania.

Betlejem – miejsce, gdzie wszystko się łączy

Ewangeliczna scena pasterzy bywa dziś kwestionowana jako „nierealistyczna”. Tymczasem Betlejem nie było przypadkowym punktem na mapie. To tam rodziły się jagnięta przeznaczone na ofiarę świątynną. To tam znajdowały się żłoby. I to tam pasterze – ludzie przyzwyczajeni do czuwania – jako pierwsi usłyszeli dobrą nowinę.

Nie przyszli do pałacu. Przyszli tam, gdzie rodziła się ofiara. I znaleźli Tego, którego Jan nazwie później Barankiem Bożym.

Co naprawdę świętujemy?

Przez wieki chrześcijanie obchodzili Boże Narodzenie bez choinek, bez prezentów, bez znanej nam dziś całej „oprawy”. A jednak świętowali. Dlaczego?

Bo istotą nie była forma, lecz treść.

Sercem Bożego Narodzenia nie jest data.

Nie jest nim tradycja sama w sobie.

Nie jest nim nawet wzruszająca scena żłóbka.

Sercem Bożego Narodzenia jest Wcielenie – zdumiewająca prawda, że Bóg nie pozostał daleko, lecz wszedł w ludzką historię, w kruchość, w codzienność.

Może więc ważniejsze od pytania „skąd to się wzięło?” jest inne:

czy jeszcze wiemy, na co te znaki mają nas prowadzić?

Bo jeśli choinka nie prowadzi do Życia,

jeśli światło nie prowadzi do Światłości,

a dar nie prowadzi do Miłości –

to rzeczywiście zostaje tylko dekoracja.

A Boże Narodzenie nigdy nie było tylko dekoracją.